Tek Harf Falı

SeYdA · Misafir

Prof. İ.H.Ertaylan’ın incelemesinde Bursa Camii Kebir Kütüphanesi, mecmua 34 numarada kayıtlı olduğunu belirterek verdiği şiirin, yazarı belli değildir.

Eser, “Çalab adın biz evvel yad idelüm / Anun ile söze bünyad idelüm / Kim oldur cümle halka ruzu viren / Getüren gündüzü düni gideren (Biz önce Tanrı’nın adını analım / Onunla söze temel atalım / Ki odur bütün yaratıklara günü veren / Gündüzü getirip geceyi gideren)” dizeleriyle başlar. Adını bilmediğimiz ozan, bu kutsal falı, Tanrı adını anarak yazdığını, padişah ve vezirinin bu faldan hoşnut olduklarını bildirerek sürdürür şiirini.

Ozana göre, Peygamber de “fal çeşidinin çok olduğunu, ama bu faldan daha doğru fal olmadığını” buyurmuştur. Bu faldan kuşku duymamak gerektir. Ozan, falın nasıl açılacağını anlatır: önce aptes tazelenip şükredilecektir. Sonra saygıyla Kuran ele alınıp “üç Fatiha üç Kulhüvallah” okunacaktır. Hz. Peygamber’e “üç salavat getirerek”, temiz kalple “doğru bir niyet” edilecektir. Buradaki doğru niyet kuşkusuz kimsenin kötülüğünü istememekle ilgili olmalı. Bundan sonra Kuran, gelişigüzel bir yerinden açılıp, “sağdaki sayfanın, yedinci satırının başındaki harfe” bakılacaktır. Arap harflerinin sıralamasıyla, çıkması olası harflerin neye işaret olduğu anlatılır. Bugünkü dille aktarıyorum:

Eğer elif gelirse iyidir işin

Kargaşadan kurtulup büyük rütbelere eriştin

Rızk verici Tanrı sana arka çıktı

Ululukla güzel baht olacak hep yoldaşın.

Be gelirse falına inanki yakında

Sana zenginlik, yüksek rütbe gelecek, kesinlikle

Büyük bir adam sana huzur sağlayacak

Dünya halkı seni kıskanacak.

Gelirse te harfi senin falına

Müjdeler olsun iyilik var yolunda,

Daima tövbe et kötülüklerine, zevklerden kaçın, ibadet et,

Yalvar Tanrına, namazını kıl her zaman, müjde bunda.

Se gelirse kutludur sana fal

Bil ki yakında eline geçecektir çok mal

Senin gibi büyük olmayacak memleketinde

Sen de iyiliğinde gez dillerde.

Eğer cim geldiyse çalış aman

İşin iyidir, Tanrı’dır arkan

Çünkü bu dünyada iyi iş yapmak demek

Çalışmak ve Tanrı’yı iş edinmek

Ha gelirse büyük bir sevinç var, müjdelerim

Dileğine erdirsin seni Rabbim

Bahtının ışığını Allah yaksın

Kötü talihini iyiye döndürsün.

Eğer hı ise gerçektir hizmetlilerinden

Rahat edeceksin, sevdiğin işinden de

Yine uzaklaşsın senden belalar

Kötüler sana karşı duramasınlar

Eğer dal ise falın aman ne iyi

Acil işlerinde yardımcın bil Tanrı’yı

Ona danış da yap her işi

Kötü olmaz danışıklı iş sonucu.

Eğer zel ise bil ki falının anlamı gerçekten haşin

İşin şeytanla aman ondan sakın

Bu niyetten sana hiç yarar gelmez

Vazgeç bu sevdadan işin iyi olmaz.

Eğer re ise yıldızın parladı

Talihin değişti yolun aydınlandı

Saygınlığın artacak halk arasında

Sözün geçerli olacak sultanın bile yanında.

Eğer ze ise gider kuşkularını

Tevekkül et sağlamlaştır imanını

Onlarla silahlan, dayan ercesine

İnanma kimseye işini bildiğince işle.

Sin ise eğer herkes sana yönelecek

Küçük de büyük de saygı gösterecek

Saygın olacaksın yıldızın parlayacak

Talih ayağını öpecek.

Şin ise falın, anlamı “savaştır düşmanla”

Fakat düşman yenilecek sonunda

Bir iki gün sabretmek gerektir

Her işte sabretmek her yöntemden iyidir

Sad gelirse sakın acele etme ey yoldaş

Sabret kıyma canına ey kardeş

Ta ki dileğini elde edesin

Sevinme nasıl olur göresin

Falın dad iken iyidir işin

Sana doğru durur ok gibi işin

Eğer tı geldiyse falın gerçektir

Zenginlik ve talih sana yönelecektir

Bu niyetle gönlünü sağlam tut

Bil ki Tanrın sana yardım edecektir

Zı gelirse senin için uğurludur

Sevinçlerin kapısı açılır

Tuttuğun toprak altın olsun elinde

Kalmasın kaygı mayası evinde

Eğer ayın geldiyse gülüp sevin

Çünkü halk içinde sayılan oldun sen

Artacak bu saygı gün günden

Kaynaklanacak ummadığın yerden

Eğer gayın geldiyse öfke ve kindir

Gerçekliğini bil bunun kesinliğini

Her zaman sakın ondan kendini

Fe ise falın sana düzen kurmuş düşmanın

Güvenesin diye yardımcı görünür sana

Aman sakın kendini, asla aldanma

Eline düşersen ağlarsın sonra

Kaf ise eğer hizmetçilerin yolunu bulup

Sana dil uzatırlar çekiştirirler

Sakın, çekin bu kadınların dilinden

Sertlikten kaçın, kurtul ellerinden

Kef’ken falın toplarsın malın çoğunu

Görürsün nicenin sana muhtaç olduğunu

Kaldır gönlündeki büyüklük tutkusunu

Aynı Tanrı yarattı zengini yoksulu

Falın lam ise sıkıntı var önünde

Gamını artırma telaşlanma yine de

Ki işlerin sonunda feraha çıkacak

Mutlu bir talihin olacak

Eğer mim ise falın, çoğalır malın

Hak açar rızk kapısını düzelir durumun

Sen şimdi garip de olsan sayılsan da muhtaç

Takacaksın kısa süre sonra başına taç

Eğer nun gelirse falında kaygılan

Birkaç gün sabret dayan

Eğer bu niyetinde direnirsen

Ağlayacak mısın gülecek misin bilemem

Falında he gelmesi iyi değil hem

Görünür falında gam üstüne gam

Öylü zorluklar var ki yolunda dostum

Aşmak için Allah yardımcın olsun dostum

Ve eğer vav gelirse canım şansın var

Sana hem ululuk hem zenginlik oldu yar

Hem bu dünyanın malını toplayacaksın

Hem de öte dünyada mutlu olacaksın

Lamelif çıktıysa eğer karşına

İşin gücün sonunda kargaşa

Bu çıkmaz sevdadan vazgeç yakınken

Etmesin seni işinden gücünden

Eğer ye gelirse günahlarındır, bağışlat

Yalvar Tanrı’ya yüceliğine güvenip anlat

Yardım edici ancak O’dur kuluna

Ona benzer şefkatli ve iyi bulunmaz

Falname düzenleyicileri Arap alfabesinin bütün harflerini ya kullanmamakta ya da sırasını bozmaktadır. Bu örnekte görüldüğü gibi. Yazma kitapların çeşitli kişilerce kopya edildiği, yazarının denetleme olanağı olmadığı düşünülürse, eksik ve yanlışların kopya edenlerden kaynaklandığı da düşünülebilir. Bu tür yanlışlıklar, ölçü aksaklıklarına da yol açar. Düzyazıyla yazılan (mensur) falnamelerden çoğunda, ayet de, her yorumda yer alır. Bu ayetlerin yorumunu da vermek gerektiğinden, bu tür örnekleri aktarmak bu kitabın amacını aşacaktır. Yorumlarında günlük dili kullanmış bir metni yazmak daha doğru bence. Raif Yelkenci yazmalarından İ.H.Ertaylan’ın bugünkü yazıya aktardığı Haza Fal-ı Kur’an-ı Azim (Mükemmel, Yüce Kuran Falı) adlı yapıtı, dilini güncelleştirerek aktarıyorum.

Haza Fal-ı Kur’an-ı Azim, Kuran falı açmak isteyenin yapması gerekenleri sıralayarak başlar: “Bir kimesne, Kuran falı açmak dilese, evvel üç kerre Fatiha ve üç kerre Ayetü’l Kürsî ve üç İhlas okuya ve üç salavat getire (Bir kimse Kuran falı açmak isterse, üç kere Fatiha ve üç kere Ayetü’l Kürsî ve üç İhlas okusun ve üç salavat getirsin).”

Fal bakmak isteyen kimse yine saygıyla Kuran’ı eline alacak, rasgele bir yerinden açacaktır. Ancak yapacakları, daha önce örneklediğimiz falnamenin yönteminden farklıdır:

“Sağ yandaki sayfaya iyice baksın, kaç Allah adı olduğunu görsün, o sayıda sol yandaki kâğıtları (yaprakları) açıp, (karşısına çıkan sayfada) o sayıda satır saysın, satır tamam olunca ondan sonra gelen satırın ilk harfi ne gelirse o harfle (o harfin yorumuna göre) davransın.

Bu falname hemen vahy (Tanrı tarafından bildirilen, esinlendirilen fikir( derecesindedir, kuşkulanılmasın. Kutbü’l-arifin (bilgililerin ulusu) merhum Şeyh Fahreddin Efendi’nin kendi kullandığı fal daima buydu, böylece bilinsin.”

Bu açıklamalardan sonra harflerin yorumuna geçilir:

“Elif gelse iyilik ve sevinçtir. Tamam rahatlıktır. Bütün işleri ve dilekleri sonuçlanmaktır.

Be gelse yine iyiliktir, sevinçtir, devlettir (talih, zenginlik, yüksek rütbe) ve bir kimseden büyük fayda görüp murada ermektir.

Te gelse tövbedir ve sağlıktır ve seferde (yolculuk ya da savaş) ise sağlıkla evine gelsin ve seferi mübarek (kutlu) olsun.

Se gelse fayda görüp işi yüce olup menzili (evi, durağı) yüce olup dünya ve ahretle ilgili dilekleri yerine gelmektir.

Cim gelse fayda bulmak, kâr etmek, menfaat (çıkar) görmektir niyetine göre.

Ha gelse dileği yerine gelmektir ve güç ve dostlardan yardımdır.

Hı gelse Tanrı’dan günahlarının bağışlanmasını dilemektir ve sabır gerekir tuttuğu niyet için.

Dal gelse dileğinin gerçekleşmesidir ve sevinç, devlet (talih, zenginlik, yüksek rütbe) bulmaktır.

Zel gelse kahırdır (çok üzüntü) ve düşmandır ve hiledir, ama Hak teala (yüce Tanrı) yardımıyla dileği gerçekleşmektir, sağlıktır.

Re gelse fazlasıyla devlet (talih, zenginlik, yüksek rütbe) bulup ve isteği gerçekleşip ve gizli işleri sonuçlanmak, rahat olmaktır.

Ze gelse o günlerde kendi halinde (sakin, bir şeye karışmaz) olmak daha iyidir. Dileğine erişmek görünmez. Sabır hoştur.

Sin gelse ferah ve sevinmektir ve selamettir (korkudan uzaklaşma, kurtuluş, iyi sonuç) ve bir iyilikle dileği gerçekleşmek birlikte olmaktır.

Şin gelse çok zarar etmektir. Korku ve hile ve aldatılmadır. Halkın dilinden gereğinden çok incinir, ama sabrederse düşmanı kahrolur.

Sad gelse dileğinin hepsine ulaşır ve o kişiye devlet (talih, zenginlik, yüksek rütbe) yönelir, ama hareket ve seferden (yolculuk) çekinmeli.

Dad gelse Hak teala (yüce Tanrı) o kişiye hükümet (yetki) ve riyaset (başkanlık) ve kuvvet ve nusret (başarı, üstünlük) verir. Halk içinde aziz (güç sahibi, saygın) olur.

Tı gelse o kimseye iyilik kapısı açılır ve kötülük kapısı kapanır ve ahrette iman üzere olur. İnşaallahü teala. (Yüce Tanrı isterse).

Ayın gelse bu niyetinden çok korksun. Caysın ve yüce Tanrı’dan bağışlanmasını dilesin ve tövbe edip kendi iyi malından sadaka versin.

Gayın gelse üzerine iyilik kapısı açılır ve kötülük kapanır ve bir topluluktan dileğine erişir, sevinir.

Fe gelse bütün düzensiz işleri yoluna girip sonuçlanır, mutlu ve şen olur.

Kaf gelse bütünüyle saygınlığa ulaşıp iyi yerden fayda görüp, iyilik edip mutlu ve şen olur.

Kef gelse sabır ve tövbe edip, haramlardan (yapılması dince yasaklanan şeyler) sakınıp, helal malından sadaka versin.

Lam gelse dileğine erişir ve devlet bulup mutlu olur.

Mim gelse melamettir (azarlama, kınama). Her yönden bu durumda Tanrı’dan af vebağışlanma dileğiyle sabır gerektir.

Nun gelse rahatlar ve mutluluklardır ve bütün istediği şeylerin gerçekleşmesi, sevinilmesidir.

Vav gelse halka muhtaçlığı kalmaz, ama Tanrı’dan bağışlanma istemek ve tövbeyle uğraşmak gerektir, nimete (iyilik, yaşamak için gerekli şeyler. Tanrı vergisi yiyecek, içecek) ulaşıp, mutlu olsun.

He gelse dileği gerçekleşmektir ve de düşmana karşı üstünlük kazanıp ve hem düşmanı kahrolmaktır.

Lamelif gelse bütün işlerinde zorluk çekmektir. Ama bu niyetten sonra hayır (iyilik) vardır.

Ye gelse iyilikler ve bolluklar ve sevinçler ve gönül ferahlıkları, iyi haberler ve mutluluklar ve sağlıklar ve selametlikler (korkudan uzaklaşma, kurtuluş, iyi sonuç) demektir ve sefer (savaş ya da yolculuk) etmek dilerse iyidir.

Hepsi uğurludur. Temmet (bitti).”